Talaşlı imalat operasyonlarında (özellikle CNC işleme merkezleri ve üniversal freze tezgahlarında), iş parçalarını mengeneye veya tablaya bağlarken parçanın düzgünlüğünü, yatay paralelliğini ve işlenecek seviyeye kadar yükseltilmesini sağlayan kalibre edilmiş aparatlara paralel altlık setleri denir.
Temak Teknik’in paralel altlık çeşitleri, hassasiyet toleransları ve tezgah üzerinde doğru kullanım yöntemlerini anlattığı videosunu aşağıdan izleyebilirsiniz:
Paralel Altlıkların Yapısı ve Teknik Özellikleri
- Yüksek Hassasiyet ve Yüzey Kalitesi: Hassas taşlanmış olan altlıkların dikliği 90° olup, çiftler arasındaki yükseklik ve paralellik toleransı 0.01 mm (%1 mm) hassasiyettedir [00:49].
- Yüksek Sertlik: Isıl işlem görmüş takım çeliğinden imal edilirler ve yaklaşık 60 HRC sertliğe sahiptirler [01:30].
-
Standart Ölçüler
- Uzunluklar: Genellikle 100 mm, 125 mm ve 150 mm standartlarında bulunur [00:58].
- Genişlik / Kalınlık: Sektörde en yaygın olarak 5 mm (ince altlık) ve 10 mm (kalın altlık) genişliğinde olanlar kullanılır [01:20].
- Yükseklik Adımları: Set içerisinde çiftler halinde; 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28, 32, 35, 40, 45 ve 50 mm gibi farklı yükseklik kombinasyonları yer alır [03:00].
Kullanım Alanları ve Kombinasyon Oluşturma
- Parça Yükseltme ve Paralellik: Mengene çeneleri arasına koyularak iş parçasının tabana paralel ve istenen işleme yüksekliğinde sabitlenmesini sağlar [02:50].
- Kombinasyon (Üst Üste / Yan Yana Kullanım): Standart yüksekliklerin haricinde ara bir ölçü (örneğin 55 mm) gerektiğinde, 5 mm veya 10 mm kalınlığındaki altlıklar üst üste koyularak istenen hassas yükseklik elde edilebilir [03:14].
- Makine ve Mastar Kalibrasyonu: Tezgah tablası, fixture veya mastarların hassas seviye ayarlarında destek elemanı olarak kullanılır [00:35].
Tezgah Üzerinde Kullanımda Dikkat Edilecek Hususlar
- Korkulu Rüya: Altlığın Kesilmesi / Delinmesi: İş parçası üzerinde delik delme veya profilden kanal açma operasyonlarında, matkap/freze uç boyu ayarlaması doğru yapılmazsa altlıklar ve kesici takımlar zarar görür [02:20]. Parça altındaki boşluk miktarı (altlıklar arası mesafe) matkap/takım çapından her zaman geniş tutulmalıdır [01:52].
- Talaş Temizliği: Her parça değişiminde altlık yüzeyleri ve mengene tabanı basınçlı havayla temizlenmelidir. Altlığın altına veya parçayla temas yüzeyine kaçan küçük bir talaş tanesi bile parçanın 0.01 mm’lik paralellik hassasiyetini bozar [03:52].
- Plastik / Bakır Tokmakla Oturtma: İş parçası mengenede sıkıldıktan sonra parçanın altlıklara tam oturduğundan emin olmak için üstten plastik veya bakır tokmakla hafifçe vurulur [04:45].
- Oynama (Boşluk) Kontrolü: Sıkma işlemi bittikten sonra altlıklar elle hafifçe çekilerek kontrol edilir. Eğer altlıklardan biri oynuyorsa parça mengeneye açılı/çarpık oturmuş demektir [05:14].