HSS matkap uçları, minimum 2 kesici ağızlı ve helisel oluklu delme işlemine yarayan kesici takımlardır. Matkap uçlarının delme işlemlerini gerçekleştirmesi için belirli uç açılarına sahip olması gereklidir. Delinecek malzemenin cinsine göre matkap kalitesi ve tipi seçilmelidir.
N Tipi: Normal çelikler için
H Tipi: Sert ve Kırılgan çelikler için
W Tipi: Yumuşak malzemeler için
Matkaplarda Kesme Hızı Hesabı
Matkap üzerindeki bir noktanın dakikada metre cinsinden aldığı yola kesme hızı denir.
Matkaplarda İlerleme Hesabı
Matkaplarda ilerleme, delme esnasında matkabın kendi ekseni doğrultusunda bir devirde iş parçası içerisinde almış olduğu yol olarak tanımlanır. İlerleme:
- Matkap cinsine,
- Matkap malzemesine,
- Matkap çapına bağlıdır.
IZAR Matkaplar ve Kullanım Yerleri
Rayba ve Raybalama
Matkapla delinen delik tam ölçüsünde olmadığı gibi istenildiği kadar hassas bir yüzeyde elde edilmez. Delikte hassas bir yüzey kalitesi ile istenilen ölçüyü tam sağlamak için kullanılan kesici takıma rayba, yapılan işlemede raybalama denir. Hassas ve düzgün bir yüzey elde edilmesi istenirse, önce delik ölçüsünden biraz küçük delinir. Sonra tam ölçüsüne getirmek üzere raybalanır.
El Raybası:
El raybalarının kesme yapan ağız boyu ve bunu takip eden yardımcı ağız boyu uzundur. Bunun nedeni ise raybanın delik içerisinde kolay ağızlamasını sağlamak ve elle döndürme kuvvetinin azaltılmasıdır. El raybaları boyu en az çapı kadar olan boydan boya delinmiş deliklere çekilir.
Makine Raybası:
Makine raybalarının yataklanan zırhlı kısımları ile esas kesme yapan ağız kısımları el raybalarından daha kısadır. Çünkü rayba makinede çekilirken makinenin mili tarafından yataklanmaktadır. Makine raybaları konik ve silindirik saplı olarak imal edilirler. Makine raybalarının uç koniklik boyu daha kısadır. Esas kesici kenarı bu ağızlar oluşturmaktadır. Bu nedenle makine raybaları kör delikler için daha uygundur.
Konik Raybalar:
Konik raybalar silindirik delikleri konik hale getirmek için kullanılan raybalardır. Konik pimlerin delikleri, mors kovanları gibi konik yuvalar konik raybalarla islenir. Konik raybalar koniklik oranlarına bağlı olarak üç tiptir.
1:Pim raybaları(1/50)
2:Mors raybaları(1/20)
3:Muslukcu raybaları(1/10)
Rayba Payı:
Rayba delik sonrasında yapılan ikinci bir işlem olduğundan delme işleminde standartlarda belirtildiği miktarlarda rayba payı bırakılmalıdır. Eğer daha fazla rayba payı bırakılacak olursa rayba çekmek zorlaşır hatta rayba kırılabilir.
