Talaşlı imalatta malzeme kesiminin temel yapı taşı olan şerit testereler, doğru diş yapısı seçimi, uygun çalışma parametreleri ve doğru alıştırma (rodaj) süreçleriyle kullanıldığında maksimum ömür ve yüksek kesim kalitesi sunar.
Temak Teknik’in hazırladığı şerit testere seçimi, diş tipleri, alıştırma adımları ve güvenli katlama yöntemlerini içeren bilgilendirme videosunu aşağıdan izleyebilirsiniz:
Şerit Testere Malzeme Yapısı ve Tipleri
Piyasada sıklıkla kullanılan Bi-Metal şerit testereler, gövdede esnek yay çeliği ile diş ağızlarında HSS (Yüksek Hız Çeliği) birleşiminden oluşur:
- M42 Şerit Testereler: HSS diş yapısında yaklaşık %8 Kobalt barındırır. Isı ve aşınma direnci yüksek olup genel imalat çeliklerinin kesiminde yaygın olarak kullanılır.
- M51 Şerit Testereler: Kobalt oranı %10’un üzerine çıkarılmıştır. Paslanmaz, dubleks, titanyum ve sertleştirilmiş çelikler gibi işlenmesi zor malzemelerin kesimi için uygundur.
Diş Dizilimi ve TPI (Diş Sayısı) Kavramı
- TPI (Teeth Per Inch): 1 inç (25.4 mm) mesafeye düşen diş sayısını ifade eder.
- Diş Aralığı Seçimi: Dolu malzemelerde çap büyüdükçe talaş tahliyesi için daha seyrek (düşük TPI) dişler; ince cidarlı boru, profil veya yumuşak malzemelerde (alüminyum, plastik) ise daha sık diş yapıları tercih edilir.
- Diş Çapraz Yapıları: Testerelerde talaşın rahat tahliye edilmesi ve kesim kuvvetlerinin dengelenmesi için Raker (sağ-sol-düz) veya Kombo (farklı adımlı gruptan oluşan) çapraz diş yapıları kullanılır.
Testere Ömrünü Belirleyen En Kritik Adım: Alıştırma (Rodaj)
Yeni takılan bir şerit testerenin diş uçları son derece keskindir. Doğrudan yüksek ilerleme ile kesime başlanırsa dişlerde mikro catlamalar oluşur ve testere kısa sürede körelir.
- Boşta Alıştırma: Testere takılıp gerginliği ayarlandıktan sonra, soğutma sıvısı açık şekilde maksimum devirde 10 dakika boyunca boşta çalıştırılır (kaynak bölgesindeki gerginliğin alınması için).
- Yarı Yükte Alıştırma: Kesime başlandığında, dönme hızı ve aşağı ilerleme hızı en az yarı yarıya (%50) düşürülerek ilk 10 dakika boyunca kesim yapılır. Ardından kademeli olarak normal kesim hızlarına çıkılır.
Talaş Formundan Kesim Durumu Analizi
Kesim sırasında çıkan talaşın yapısı, doğru devir ve ilerleme kullanıp kullanmadığınızı gösterir:
- İnce ve İpeksi Talaş: İlerleme hızı çok düşük veya kesme hızı (devir) çok yüksek. İlerleme artırılmalı veya devir düşürülmeli.
- Kıvrımlı / Spiral / Virgül Talaş: Ideal kesim şartları. Doğru devir ve ilerleme dengesini gösterir.
- Kalın, Ağır ve Yanmış (Siyah) Talaş: İlerleme çok yüksek veya kesme hızı çok düşük. İlerleme düşürülmeli veya kesme hızı artırılmalı.
Önemli Saha Tavsiyeleri ve Güvenlik
- Yarım Kalan Kesimler: Diş kırılması veya takılma nedeniyle yarım kalan kesim alanından kesinlikle tekrar başlanmamalıdır. Malzemede oluşan sertleşme veya kalan diş parçaları yeni testereyi de anında kırar. Parça hafifçe kaydırılarak temiz yüzeyden sıfırdan başlanmalıdır.
- Soğutma Sıvısı: Bor yağı emisyon oranı en az %4 – %6 aralığında tutulmalıdır.
- Güvenli Katlama: Şerit testereler katlanırken mutlaka kesilmez iş eldiveni kullanılmalı, ayağın altından destek alınarak gövdeden çevrilip çapraz sekiz hareketiyle güvenli şekilde halka haline getirilmelidir.