İmalat sanayinde ve talaşlı işleme operasyonlarında sıklıkla kullanılan T frezeler, adını silindirik bir sapın ucunda veya çevresinde T harfini andıran kesici diş yapısından alır. Genellikle parçaların iç veya yan yüzeylerinde T kanalı, segman kanalı, kırlangıç kuyruğu (kızak yuvası) ve özel radüslü profilleri işlemek için tercih edilirler.
Temak Teknik’in hazırladığı T freze çeşitleri, açı tipleri, malzeme yapıları ve kullanım ipuçlarını içeren bilgilendirme videosunu aşağıdan izleyebilirsiniz:
T Freze Çeşitleri ve Tasarım Yapıları
T frezeler, işlenecek form ve operasyon türüne göre farklı geometrilerde üretilir:
1. Düz / Standart T Kanal Frezeleri
Makine masalarında yer alan standart T kanallarının, iç yan kanallarının ve segman kanallarının açılmasında kullanılır. Diş yapıları kesme yükünü dağıtmak amacıyla çapraz (açılı) veya simetrik olarak dizilebilir.
2. Kırlangıç Kuyruğu (Açılı) Frezeler
Kayıt-kızak sistemlerinde birbirinin içinde çalışan açılı geçme yuvalarını işlemek için kullanılır.
- 45° ve 60° standart açılarda yaygın olarak bulunur.
- Küçük çaplı modelleri silindirik saplı üretilirken, büyük çaplı modelleri h7 toleranslı taşlanmış göbek ve kama yuvalı malafalı sistemler ile bağlanır.
- Tek taraflı kesim yapan tiplerinin yanı sıra her iki yönü de açılı kesen çift taraflı modelleri mevcuttur.
3. Radüslü (Profil) T Frezeler
İç bükey veya dış bükey kavisli kanalları tek seferde işlemek için geliştirilmiş, dairesel form verilmiş özel profilli frezelerdir.
Malzeme Yapısı ve Bağlantı Sistemleri
- HSS ve HSS-Co (%5 Kobalt): Esnek yapısı ve darbe dayanımı sayesinde standart fener millerinde ve universal frezelerde yaygın kullanılır. Kobalt katkısı ısınmaya ve aşınmaya karşı ek direnç sağlar.
- Takma Uçlu (Karbür) T Frezeler: Seri üretim CNC tezgahlarda daha yüksek kesme hızlarına olanak tanır. Ancak karbür uçlar sert ve gevrek olduğu için kesim esnasındaki darbelere karşı hassastır.
- Malafalı T Frezeler: Çap ve genişlik büyüdükçe takımı yekpare yapmak yerine malafalı sistemler kullanılır. Yükü iletmek için göbekte kama yuvası yer alır.
Operasyonel ve Teknik İpuçları
- Ön Boşaltma İşlemi: T freze veya kırlangıç freze ile işlem yapmadan önce, kanalın ortasındaki talaş yükünü azaltmak için standart bir parmak freze veya matkap ile ön boşaltma (ön kanal açma) yapılması zorunludur.
- Kesme Parametreleri: T frezeler parçaya girerken takımın üst ve alt yüzeyleri aynı anda talaşa kalktığı için yüksek devir ve aşırı ilerlemeden kaçınılmalı, dengeli ilerleme verilmelidir.
- Çok Yönlü Kullanım: T frezeler sadece freze tezgahlarında değil; döner takımlı tornalarda da segman kanalı açma veya özel profil işleme amacıyla rahatlıkla kullanılabilir.